Minimum imtahanları


İngilis dili namizədlik minimum imtahanlarına verilən tələblər 

 

            Xarici dil namizədlik minimumu imtahanlarının tələbləri programda göstərilmiş həcmdə xarici dilə praktik yiyələnməni təmin edən bacarıq və vərdişlərin səviyyəsini yoxlamadan ibarətdir. Belə ki,

1. İxtisas üzrə orijinal mətnin ana dilinə lüğətin köməyi ilə yazılı tərcümə edilməsi və oxusu. Mətnin həcmi 2000 – 2300 çap işarəsindən az olmamalıdır. İcra müddəti 45 dəqiqədir.

Yoxlamanın forması – mətnin müəyyən hissəsinin oxunuşu, hazırlanmış tərcümənin müəyyən bir hissəsinin yoxlanması.

2. İxtisas üzrə lüğətin köməyi olmadan tanışlıq məqsədi ilə orijinal mətnin oxusu.

Mətnin həcmi 1200 çap işarəsindən az olmamalıdır. Hazırlıq müddəti 2-3 dəqiqədir.

Yoxlama forması: mətnin məzmununun ana dilində təqdimi.

3. Aspirant və dissertantların elmi işi və ixtisası üzrə müvafiq məsələ ətrafında xarici dildə söhbəti.

4. Lüğətin köməyi olmadan ictimai – siyasi mövzudakı mətnin məzmununu xarici dildə nəql etmək və 1200 çap işarəsi həcmində olan mətn ətrafında söhbət: hazırlıq müddəti – 10 dəqiqə olmalıdır.

 

“Ümumi fəlsəfə” kursu üzrə

minimum imtahanının sualları

 

 

  1. Dünyagörüşü anlayışı. Mifoloji və dini dünyagörüşünün əsas xüsusiyyətləri.
  2. Fəlsəfənin predmeti, insan və cəmiyyətin həyatında onun rolu.
  3. Fəlsəfi və ümumelmi metodologiyanın müqayisəli təhlili. İqtisadiyyat cəmiyyətin altsistemi kimi
  4. Fəlsəfi biliyin mahiyyəti.
  5. Fəlsəfənin funksiyaları.
  6. Müasir dünya nizamı və milli dövlətçilik.
  7. Hərəkət anlayışı. Müasir elmdə qarşılıqlı əlaqə anlayışı.
  8. Fəlsəfədə kateqoriya və qanun anlayışları.
  9. Zaman və məkan anlayışları. Müasir elmi idrakın bu anlayışlara gətirdiyi yeni çalarların fəlsəfi təhlili.
  10. Təkamül konsepsiyaları. Təkamüldə tərəqqi və tənəzzülün qarşılıqlı əlaqəsi.
  11. “Varlıq”, “materiya” və “substansiya” anlayışlarının məzmunu.
  12. Təkcə-xüsusi-ümumi nisbətləri
  13. Mürəkkəb quruluşlu funksional zaman konsepsiyası.
  14. Mədəniyyətlərin qarşılıqlı əlaqəsi və milli identiklik.
  15. Məzmun və forma, mahiyyət və təzahür kateqoriyaları.
  16. Kəmiyyət və keyfiyyət dəyişmələrinin mahiyyəti.
  17. Dövlət, onun yaranması və mahiyyəti, hüquqi dövlət.
  18. Əkslik və ziddiyyət. Müxtəliflik və vahidlik. Harmoniya.
  19. Təsadüf və zərurət, imkan və gerçəklik kateqoriyaları. Ehtimal.
  20. Struktur əlaqələr. Struktur və funksiya.
  21. Təkamüldə bifurkasiyaların və sinergetik xüsusiyyətlərin rolu.
  22. Fəlsəfədə və təbiətşünaslıqda şüur problemi.
  23. Freyd, Yunq, Adler və Frankl məktəblərinin mahiyyəti.
  24. Fəlsəfi idrakın müasir cəmiyyətdə rolu.
  25. Risk anlayışı.
  26. Müasir fəlsəfi idrakın aksioloji aspekti
  27. Xaos fəlsəfəsi.
  28. Nizamlılıq və xaosun qarşılıqlı əlaqəsi.
  29. Azərbaycanın modernləşmə kursunun əsas istiqamətləri.
  30. “Mədəniyyət” və “sivilizasiya” anlayışları, onların qarşılıqlı əlaqəsi.
  31. Mədəniyyətdə ənənə və novatorluq, millilik və ümumbəşərilik.
  32. İdrak, onun pillələri və formaları
  33. Ölçü anlayışı. Ölçü nisbətlərinin fəlsəfi izahı.
  34.  Həqiqət və yanılma. Bilik və etiqad.
  35. Sistem və sistemlilik prinsipi. Sistemlik və bütövlük.
  36. İnkar və özünüinkar.
  37. Determinizm. Səbəb və nəticə əlaqələri.
  38. Qnoseologiya və məntiq.
  39. Müasir elmi rasionallığın əsas xüsusiyyətləri.
  40. Şüur, qeyri-şüuri olan psixika.
  41. Təfəkkür və intellekt. Təfəkkürün tipləri.
  42. İdrakda hissi və məntiqi tərəflərin vəhdəti.
  43. Həqiqət anlayışı və müasir fəlsəfi idrak.
  44. Qeyri-səlis məntiqin fəlsəfi mahiyyəti.
  45. Sinergetika müasir sistem yanaşmanın bir növü kimi.
  46. Formal məntiq. Onun əsas prinsipləri.
  47. Qeyri-formal məntiq: inkişaf xüsusiyyətləri və növləri.
  48. Müasir idarəetmə metodologiyasının mahiyyəti.
  49. Cəmiyyətin demoqrafik strukturu.
  50. Elmi idrakın metodları. Müasir elmi metodologiyanın əsas cəhətləri.
  51. Fəlsəfədə insan problemi və antropoloji fəlsəfə.
  52. Əxlaqi və dini şüur.
  53. İnsan həyatının mənası: baxışlar və konsepsiyalar.
  54. Müasir dövrün qlobal problemləri.
  55. Sosiallaşma prosesi və sosial institutlar.
  56. İnsani-intellektual ehtiyatlar cəmiyyətin məhsuldar qüvvəsi kimi.
  57. Açıq cəmiyyət. Əsas konsepsiyalar.
  58. Azərbaycan qapalı cəmiyyətdən açıq cəmiyyətə keçid mərhələsində.
  59. Mənəviyyat və etika (əsas yanaşmalar və qarşılıqlı əlaqə).
  60. Qloballaşma: mövcud yanaşmalar.
  61. Azərbaycanda yeni elitanın formalaşmasının fəlsəfi təhlili.
  62. İctimai qanunların spesifikliyi.
  63.  İqtisadiyyat cəmiyyətin alt sistemi kimi
  64. Millət anlayışı. Milli xarakter və milli psixologiya.
  65. İctimai münasibətlər və sosial struktur.
  66. Cəmiyyətdə siyasi hakimiyyət prinsipi.
  67. Elmi-texniki və texnoloji tərəqqi.
  68. Mülkiyyət və istehsal münasibətləri.
  69. İnsan yaşayışının tarixi birlik formaları.
  70. Siyasi sistem: mahiyyəti, strukturu və əsas ünsürləri.
  71. Dünya tarixinin vəhdəti və müxtəlifliyi.
  72. Postindustrial və informasion cəmiyyət.
  73. Şəxsiyyət azadlığı və özünüidarəetmə.
  74. İnsan tarixin subyekti kimi. Tarixdə şəxsiyyətin rolu.
  75. Hüquqi və siyasi şüur.
  76. İctimai şüurun mərhələləri (səviyyələri). İctimai psixologiya və ideologiya. 
  77. “İctimai şüur” və fərdi şüur” anlayışları.
  78. Cəmiyyətin idarə olunmasında özünütəşkilatlandırma prinsipi.
  79. Hissə və tam, element və sistem.
  80. Süni intellekt problemi. Kibernetika.
  81. İctimai şüurun formaları. Sosial idrak.
  82. Proqnozlaşdırma və uzaqgörənlik. Futurologiya.
  83. Azad iqtisadi münasibətlərin mahiyyəti, yeni iqtisadi təfəkkür.
  84. İctimai psixologiya və ideologiya. İctimai rəy.
  85. Fəlsəfədə özgələşmə problemi.
  86. Yeniləşmə və islahat. Təkamül və islahat.
  87. Ekoloji problemlər və ekoloji təfəkkür.
  88. Siyasi mübarizə formaları. Qeyri-zorakı mübarizə üsulları.
  89. Kütlə psixologiyası, mahiyyəti və əsas əlamətləri.
  90. Praksiologiya.
  91. Yeni sintetik elmi istiqamətlərin metodoloji özəllikləri.
  92. Dünyagörüşü anlayışı.
  93.  “Şüurun ekolojiləşməsi” anlayışı.

    “Ümumi fəlsəfə” kursu üzrə

    minimum imtahanının sualları

    (əvvəlki illərdəki imtahan biletləri)

     Bilet-1          

    1.    Fəlsəfə, onun predmeti və problemlərini açıqlayın
    2.    Qədim Çində fəlsəfə anlayışı
    3.    Bəhmənyarın fəlsəfəsi və onun fəlsəfədəki yerini açıqlayın

     

     

    Bilet-2          
    4.    Qədim Yunan fəlsəfəsinin əsas məktəbləri

    5.    Fəlsəfədə təfəkkür anlayışı və onun tipləri
    6.    İbn Haldunun felsefi baxışını açıqlayın

     

     

    Bilet-3          
    7.     Dialektik fəlsəfə və Metafizik fəlsəfə anlayışı
    8.    Nəsirəddin Tusinin fəlsəfi fikirlərini yazın
    9.    XVII əsr Avropa fəlsəfəsi (F.Bekon, R.Dekart)

     

    Bilet-4          

    10.     Sokratın fəlsəfə anlayışı

    11.     Fərabinin və İbni Sinanın fəlsəfi görüşlərini açıqlayın
    12.     İ.Kantın fəlsəfəsi haqqında bilgi verin

     

     

    Bilet-5          
    13.     Feyerbaxın fəlsəfi görüşləri
    14.     XIX əsr Azərbaycan fəlsəfəsində A.Bakıxanov və M.Axundovu təhlil edin
    15.     Müasir fəlsəfə və elmin qarşılıqlı əlaqələri

     

     

    Bilet-6          
    16.     Felsefede varlıq problemleri: Maddi və ideal varlıklar

    17.     Avropa fəlsəfə tarixi (O.Şpenqler, A.Toynbi və b.)
    18.     Praqmatizm (C.Pirs, D.Dyüi, B.Cems).

     

     

    Bilet-7          
    19.     Həyat fəlsəfəsi (A.Berqson, F.Nitsşe, V.Diltey).
    20.     İbn Haldunun felsefi baxışını açıqlayın

    21.     Tənqidi fəlsəfə. Frankfurt məktəbinin fəlsəfi ənənəsi

     

     

    Bilet-8          
    22.     İbni Sina və Nəsrəddin Tusinin fəlsəfi fikirlərinin bənzər yönlərini açıqlayın
    23.     Kant fəlsəfəsində mənəviyyat qanunu azadlığın şərti və əsası kimi
    24.     Elmi bilik və həqiqət. Fəlsəfədə həqiqət problem

     

     

    Bilet-9          
    25.     Hegelin “Hüquq fəlsəfəsi” əsərində “vətəndaş cəmiyyəti” anlayışı.
    26.     Fəlsəfə tarixində materializm və idealizm.
    27.     Qədim şərq fəlsəfəsində insan problemi.

     

     

    Bilet-10          
    28.     Platon və Aristotelin fəlsəfi görüşlərini müqayisə edin
    29.     Fəlsəfədə təbiət və cəmiyyət qanunlarının oxşar və fərqli cəhətləri
    30.     Müasir cəmiyyətlərdə insan potensialının inkişafı problemi

    Ümumi fəlsəfə üzrə doktoranturaya qəbul üçün sualların ədəbiyyat siyahısı

     

    H.Ə.Əliyev  müstəqilliyimiz əbədidir. Əsərləri. 8 kitab. B., 1998

    H.Əliyev. Həyəcan təbili. B., 1993

    H.Ə. Əliyev. Müstəqillik yollarında. Seçilmiş əsərləri. II cild, B., 1996

    Аббасов А.Ф. Демократия: наличная и должная. Баку, 2005

    Abbasov Ə.F. İdarəetmənin sinergetik fəlsəfəsi: yeni dialoq naminə. Bakı, 200

    А.А. Чанышев. Курс лекчий  по древней  философии. М., 1981

    Антология мировой философии. Т. 3. М., 1972.

    A.Şükürov. Fəlsəfə. B., 1997

    А.Спиркин. Философия. М., 2002

    А.Маслоу. Новые рубежи человеческой природы. М., 1999

    А.Швейцер. Культура и этика. М., 1975.

    R.Mehdiyev “Fəlsəfə” B., 2010

    Rüstəmov Y.İ. “Fəlsəfənin əsasları” Bakı, 2004

    R.Mehdiyev. Azərbaycanın inkişaf dialektikası.

    R.Mehdiyev. Gələcəyi müəyyənləşdirərək: modernləşdirmə xətti. B., 2008

    С.Дж. Рзакулизадн. Пантеизм в Азербайджане в Х-ХII вв. Б., 1982.

    М.Хайдеггер. Время и бытие, М., 1993

    М.Вебер. Избранное. М., 1994

    К.Поппер. Нищета историцизма // «Вопросы философии», № 8, 1992.

    Köçərli F.Q. “M.F. Axundovun dünyagörüşü” Bakı, 1999

    К.Ясперс. Смысл и назначение истории. М., 1994

    İmanov H.R. “Fəlsəfənin əsasları” Bak, 2007

    История азербайджанской философии. Т.1, В, 2000

    И.Мамед-заде. Введение в этику. Баку, 2004

    Г.Г. Майоров. Формирование средневековой философий. М., 1979.

    Г.Гусейнов. Из истории общественной и философской мысли в Азербайджане ХIХ в Б., 1958

    Введение в философию, I ч., М., 1989.

    F.Ramazanov. Fəlsəfə. B., 1997

    Ф.Фукуяма. «Великий разрыв». М., 2004.

    Т.Кун. Структура научных революций. М., 2001.

    Тойнби А. Постижение истории. М., 1996.

    Лосев А.Ф. Античная философия. Истории. СПб, 2000

    З.А.Кулузаде. Хуруфизм и его представители в Азербайджане. Б., 1970.

    З.Фрейд. Психоанализ. Религия. Культура. М., 1992

    Q.Yusifzadə. Marksizməqədərki fəlsəfənin inkişafının əsas mərhələləri. B., 1962

    О.Шпенглер. Закат Европы. М., 1993.

    Э.Фромм. Иметь или  быть? М., 1990

    Göyüşov Z. “Fəzilət və qəbahət” Bakı, 1972